• tr
  • en
  • ru
Menü

İş Sözleşmelerinde Deneme Süresi

 1.İlgili Mevzuat Hükmü

4857 Sayılı İş Kanunu Madde 15: “Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme KAYDI KONULDUĞUNDA, bunun süresi EN ÇOK İKİ AY olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.”

2.Uygulanışı

Deneme süresi, işçi ile işveren arasında işe başlangıç tarihinden itibaren en fazla 2 aylık süre için geçerli olabilir. Sözleşmenin belirli süreli ya da belirsiz süreli olması fark etmeksizin, işçi ya da işveren bu sürede iş akdini rahatça sona erdirebilir. Toplu iş sözleşmesi ile hakları belirlenen işçilerde ise bu süre tarafların rızası ile 4 aya kadar çıkarılabilir.

Deneme süresi, işçinin işyerini/işi değerlendirdiği; işverenin de işçiyi denediği bir süreçtir. Bu nedenle bu sürecin değerlendirilmesi için bir “deneme süresi değerlendirme formu” tutulur. Değerlendirme işçinin yöneticileri ve işçi tarafından ayrı ayrı doldurularak personel işleri ya da insan kaynakları birimine yönlendirilir. Bu form kişinin özlük dosyasında yerini alır.

Personelin aynı iş yerine tekrar başlaması durumunda, işçi ve işverenin çalışmayı daha önce deneyimlemesi nedeniyle, işe yeniden başlangıç tarihi sonrasında geçen süre deneme süresi şeklinde tanımlanmamaktadır.

İşçi ile işveren deneme süresinde, iş akdini bildirim süresine gerek duymadan tazminatsız olarak fesih işlemi gerçekleştirilebilir. İşçi ya da işveren feshi fark etmeksizin, işçi çalıştığı günlerin ücretini almaya hak kazanmakla birlikte bildirim süresi söz konusu olmamaktadır.

SGK işten ayrılış bildirimlerinde, deneme süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından feshi “01” çıkış kodu ile bildirilirken, işçi tarafından deneme süresinde fesih “02” çıkış kodu ile bildirilmektedir. Bu çıkış kodları kullanılmadan yapılan fesihler deneme süresi feshi sayılmaz.

İş Kanunu uyarınca, deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. Ancak, işçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır. Bu hüküm uyarınca işçinin özlük, izin ve kıdem süresi açısından deneme süresinde geçen sürelerin normal sürelerden bir farkı yoktur.

Deneme süresinin varlığını iddia eden bunu ispatla yükümlüdür. Bu sebeple iş sözleşmesinde deneme süresi yazılı olarak belirtilmelidir.

Deneme süresi içerisinde ihbarsız ve tazminatsız fesih hakkı işçinin sendikal haklarını ortadan kaldırmaz.

3. Yargıtay Kararları

“Taraflar arasında düzenlenen hizmet aktinde deneme süresi 2 ay olarak belirlenmiştir. İki aylık deneme süresi içerisinde hizmet akdi sona erdiğinden davacının ücret dışında bir alacak talep etmesi mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerekir iken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 20.06.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.” (YARGITAY DOKUZUNCU HUKUK DAİRESİ 2006/15239 E. 2006/18198 K. 20.06.2006 T.)

“Diğer taraftan yukarda açıklandığı üzere, iş sözleşmesinde deneme süreli kayıt olduğu kabul edilse bile, tazminatsız ve bildirimsiz feshetme yetkisi sendikal hakları ortadan kaldırmayacağından, davacının sendikal nedenle fesih iddiası üzerinde durulmalı ve sendikal nedenin varlığı halinde sendikal tazminatı isteğinin kabulüne karar verilmelidir.” (YARGITAY DOKUZUNCU HUKUK DAİRESİ 2009/1592 E. 2009/13019 K. 11.05.2009 T.)

“Dosya içeriğine göre davacı ile davalı işveren arasında belirli süreli 6 aylık iş sözleşmesi imzalandığı ve sözleşmenin 7. Maddesinde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. Maddesi koşullarına uygun deneme süresi konulduğu anlaşılmaktadır. Davacının iş sözleşmesi deneme süresi sona ermeden feshedilmiştir. Deneme süresi içindeki fesih nedeni ile davacı ihbar tazminatına hak kazanamaz. İhbar tazminatının reddi yerine yazılı şekilde kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.” (YARGITAY DOKUZUNCU HUKUK DAİRESİ 2011/24449 E. 2011/14882 K. 23.05.2011 T.)